Paleontologlar yeni bir pterozor türü tanımladı

Romanya, Birleşik Krallık ve Brezilya’dan bir grup bilim insanı dinozorlar çağından kalma nesli tükenmiş bambaşka bir yeni uçan sürüngen fosilini daha tanımladılar.

68 milyon yıllık Eurazhdarcho langendorfensis adı verilen fosil Romanya’nın Sebeş-Glod bölgesindeki Son Kretase dönemine ait taşlar arasından çıkarıldı.

PLoS One jurnalındaki makalenin yardımcı yazarı ve bu yeni türü tanımlamaya yardımcı olan Southampton Üniversitesi’nden Dr Darren Naish: “Eurazhdarcho, azhdarchids olarak bilinen bir pterozor grubu üyesi. Bu hayvanların uzun boyunları ve uzun gagaları vardı, kanatları havada rahatlıkla süzülebilmeleri için adapte olmuştu. Kanat ve bacak kemiklerine ait birçok özellik onların gerektiğinde kanatlarını katlayabildiklerini ve dört uzuvlarıyla yürüyebildiklerini gösteriyor” diyor.

“Üç metrelik kanat açıklığıyla Eurazhdarcho oldukça büyük bir hayvandı ama devasa değildi. Bu şimdiye dek Romanya’da keşfedilen çoğu hayvan için geçerli bir durum: buradaki hayvanlar başka yerlerdeki akrabalarına nazaran genellikle anormal birşekilde küçükler.”

image_867

Yukarıdaki harita aralarında Eurazhdarcho langendorfensis’in de yer aldığı irili ufaklı azhdarchids fosillerinin çıkarıldığı yerleri gösteriyor. Öyle görünüyor ki Son Kretase dönemine ait çoğu doğal ortam iki yada üç farklı azhdarchid türüne ev sahipliği yapıyordu.

Keşfedilen bu fosil Avrupa’da bugüne kadar keşfedilmiş en eksiksiz azhdarchid örneği ve keşif bu hayvanların davranışları üzerine uzun zamandır tartışılagelen bir teoriyi de destekliyor.

130204111548-large_zps02c6f627

Eurazhdarcho’nun keşfedilen kemik parçaları

Southampton’daki Ulusal Oşinografi Merkezi’nden makalenin baş yazarı Dr Gareth Dyke: “Uzmanlar azhdarchidslerin yaşam şekilleri ve davranışları üzerine yıllardır kafa yoruyor. Bu hayvanların havada süzülerek avlarını sudan yakaladıkları öne sürülmüştü, sulak alanları taradıkları ve leylekler gibi avlandıkları düşünülmüştü yada kum çullukları gibi koca gagalarını çamura saplayarak avlanıyorlardı.” diye açıklama getiriyor.

“En yeni açıklamalardan biri azhdarchidslerin ormanları, düzlükleri ve diğer bölgeleri avlanmak için yürüyerek katettiklerini öne sürüyor.  Eurazhdarcho bu görüşü destekliyor çünkü fosilleri denizden uzak iç bölgelerden geliyor bu tip yerlerde daha çok ormanlık alanlar, düzlükler, büyük nehirler ve sulak alanlar yer alıyor.”

Bölgeden çıkarılan fosiller gösteriyor ki hem devasa  hem de küçük azhdarchidslerin bir arada yaşamış olduğu birçok yer var. Eurazhdarcho’nun keşfi aynı bölgede aynı zamanda birçok  hayvanın farklı avlarla ilgilendiğini gösteriyor. Son Kretase dönemi önceden düşünüldüğünden daha karmaşık bir tablo ortaya koyuyor.

İki pterozor fosili gün yüzüne çıkarıldı

İskeletinin bir kısmı bulunan ikinci hayvanın da kanat açıklığı 2,5 metreye ulaşan ‘pterodaktil’ olduğu tespit edildi. Çin’de 120 milyon yıllık uçan dinozor fosilleri bulundu. İki fosilin, daha önce Avrupa’da fosilleri bulunan ‘pterodaktil’ grubuna ait olduğu belirlendi. Jehol Biota olarak da bilinen bölgede 130 milyon yıl önce aktif olan volkan sayesinde oradan şu an çok iyi halde korunmuş fosiller elde ediliyor. Çoğu bilim insanı orayı yaşayan birçok canlının evrimsel beşiği olarak  görüyor.

Feilongus youngi 

Nature dergisinin son sayısındaki makaleye göre, Brezilyalı ve Çinli araştırmacıların, Çin’in kuzeyindeki Mançurya bölgesinde ortaya çıkardığı ilk fosil, kanat açıklığı 2,4 metreyi bulan bir uçan dinozor. Araştırmacılar, başının üzerinde iki kemik çıkıntısı bulunan, üst çenesi alt çenesinden yüzde 10 uzun olan hayvanın bilimsel adının ‘Feilongus youngi’ olduğunu belirttiler. Bulunan kafatasıyla alt çene kemiğinin incelenmesi sonucu, fosilin Fransa’da daha önce bulunan ‘gallodaktil’le büyük benzerlik taşıdığı belirlendi.

İskeletinin bir kısmı bulunan ikinci hayvanın da kanat açıklığı 2,5 metreye ulaşan ‘pterodaktil’ olduğu tespit edildi. Uzmanlar, bilimsel adıyla ‘Nurhachius ignaciobritoi’nin, daha önce İngiltere’de bulunan ‘İstiodaktilus latidens’le akraba olduğunu vurguladı.

Nurhachius ignaciobritoi

Nature dergisi yazarları : “Beklenmedik bir şekilde bulunan bu farklı  gruplar genel olarak bakıldığında pterozorların karmaşık bir evrimsel  tarihe sahip olduğunu gösteriyor ve bunlar deşifre edilmeyi bekleyen niceleri içinde sadece bir başlangıç.” dedi.

Çin’de en küçük pterodaktil bulundu

Çinli bilimadamları kanat uzunluğu 26 santimetreyi bulan en küçük uçan dinozorun fosillerine ulaştı.

Daily Telegraph gazetesinin haberine göre, ‘Nemicolopterus Crypticus’ (Uçan orman sakini) adı verilen minik dinozorun 120 milyon yıl yaşındaki fosilleri Çin’in Liaoning bölgesinde bulundu. Bu küçük pterozor dişsiz ve modern kuşlar gibi bükük ayak kemiklerine sahip.
Çinli paleontolojist Xiaolin Wang ve Brezilya’daki bir üniversiteden meslektaşı Alexander Kellner tarafından bulunan dinozorun 30-50 gram ağırlığında olduğu belirtildi. Fosillerin ait olduğu dinozorun, kanat uzunlukları 10 metreyi bulan uçan dev avcılar Pterozor’ların en küçük akrabası olduğu aktarıldı.
Pterosaur cinsi hayvanlar, yapı olarak dinozorlara benzemeseler de bu büyük akrabalarıyla Triassic, Jurassic ve Cretacous dönemlerinde birlikte yaşadılar. Bu üç uzun dönem 220 milyon yıl ile 65 milyon yıl öncesini kapsıyor. Pterozorlar 65 milyon yıl önce dinozorlarla birlikte yok olmadan önce çok farklı şekle ve boyuta evrildi. Belki de bu yeni bulunan fosil kendinden sonra gelen daha büyük pterozorların evrimini aydınlatmamız için ipucu sağlayabilir.


Tebeşir devrinde göklerde terör estiriyordu

Bilim insanları, kanat açıklığı bir otomobil boyuna ulaşan bir uçan sürüngen türünü keşfettiler.

Bir süre önce Brezilya’da bulunan kafatası fosilini inceleyen Portsmouth Üniversitesi’nden Mark Witton, bunun yeni bir pterozor cinsi ve türü olduğunu ve şimdiye dek bulunan en büyük dişsiz pterozor olduğunu belirtti. Kretase döneminde yaşamış bu uçan sürüngen hakkında yeterli bilgi edinebilmek için daha fazla fosil bulunması gerekiyor.Almanya Müzesi’nde uzun süredir duran fosil araştırmacıların incelemesiyle sonunda tanımlanabildi.

Mark Witton isimli araştırmacı, 115 milyon yıl önce Brezilya semalarında uçan bu pterozorun kanat açıklığının 5 metreyi aşkın ve omzuna kadar boyunun da en az 1 metre olduğunu tahmin ediyor.Kafatası anormal şekilde uzun ve geniş.

Kısmi kafatası fosilinin, Çin’de de bulunan bir grup dişsiz pterozor olan “ chaoyangopterids” türünün Brezilya’da bulunan ilk örneği olduğunu belirten araştırmacılar, Çin’de daha önce bulunan örneğin kanat açıklığının sadece 60 santimetre olduğunu kaydetti. Brezilya’da bulunan fosile “göl gezgini” anlamına gelen Lacusovagus magnificens ismi verildi. İsim kuzey-doğu Brezilya’da yani bulunduğu Araripe havzasındaki göl tabakalarından geliyor.”Göl gezgini” şimdiye dek bulunmuş dişsiz en büyük tarih öncesi uçan sürüngen ünvanını taşıyor.

Witton: “Böyle bir fosilin Brezilya’da bulunması – Çin’deki en yakın akrabalarından çok uzaklarda – bu şaşırtıcı yaratıkların dağılımı ve evrimsel tarihi hakkında ne kadar az şey bildiğimizi gösteriyor.” diyor.

Fosili yorumlamak onun tuhaf korunmuş şekli nedeniyle hayli zor oldu, Witton: “Bunun gibi fosiller genellikle yana yatık şekilde bulunur ancak bu ağzının üstüne yatık ve sıkışık bir vaziyette bulundu, bu da dişleri olup olmadığını belirlemeyi oldukça güçleştirmişti.” diyor.

Dişlerinin olması çok şaşırttı, neden mi?..

Bilim insanları Teksas’da bulunan 95 milyon yıllık bir çene fosilini tanımladı. Bu fosil yeni bir cins uçan sürüngene ait, bilim insanları türe Aetodactylus halli ismini verdi.

Aetodactylus halli bir pterozor, bu uçan sürüngen grubundan yaygın olarak pterodaktil olarak da bahsedilir.

Aetodactylus halli’yi tanımlayıp ona ismini veren paleontolog  Timothy S. Myers’a göre bu nadir uçan sürüngen bir pterozor ailesi olan Ornithocheiridae’nin en genç üyelerinden biri.

Myers, bu yeni tanımlanan sürüngenin Kuzey Amerika’da şimdiye dek rapor edilen ikinci ornithocheirid olduğunu belirtiyor.

54 dişinin çoğu kayıp olan bu Teksas buluntusunun çenesinin tamamına yakını korunmuş. Myers: ” Bu kesinlikle daha önce Brezilya, İngiltere ve Çin’de bulunmuş ornithocheirid numunelerinden daha genç” diye ekliyor.

Bilinen diğer Kuzey Amerika ornithocheiridlerinden beş milyon yıl daha genç bir fosil.

Myers,  Lance Hall’u onurlandırmak için pterozora Aetodactylus halli  ismini verdi. Hall, hobi için fosil avcılığı yapıyor ve Dallas Paleontoloji Kurumu’nun bir üyesi.

Hall numuneyi 2006 yılında Kuzey Teksas’da bulmuştu.Yol çalışması için kazılan bir tepe yamacının içerisinde yumuşak bir tabakada bulundu.

Myers: “Aetodactylus halli’nin çenesi Eagle Ford Grubu diye bilinen coğrafi bir üniteden çıkarıldı.Bu bölge sığ bir denizde birikmiş tabakalardan oluşuyor.”

Hall: “Kazı bölgesini inceliyordum erozyona uğramış bu küçük yerde ilk gördüğümde onun bir deniz kabuğu olduğunu sandım.” o anı böyle anlatıyor.

Myers: “34.8 cm’lik Aetodactylus çenesi normalde 54 sivri, kıvrık diş içeriyor ancak yuvalarda sadece iki diş kalmış.” diyor.

Alt çene dişleri düz bir şekilde yayılıp çenenin sonuna kadar gidiyor, neredeyse çenenin 4/3’ünü kaplıyorlar.Üst dişler ve alt dişler çene kapanınca birleşiyor. Myers, sürüngenin zamanında bölgeyi kaplamış denizdeki balıklarla beslenmek için ideal dişlere sahip olduğunu düşünüyor. Bu sürüngenin dişlerinin olması çok şaşırtıcı çünkü yaşadığı dönemde Coloborhynchus hariç daha çok dişsiz pterozorlar hüküm sürmekteydi.

Myers: “Bununla birlikte Aetodactylus halli’nin diğer tüm ornithocheiridslerden farkı var örneğin çeneleri ince ve hassas her iki çene maksimum 1 cm’yi bulan bir kalınlığa sahip.” diyor.

Myers, sürüngenin 3 metrelik bir kanat açıklığına sahip olduğunu tahmin ediyor. “Bu nedenle Aetodactylus halli’nin orta boyutlu bir pterozor olduğunu çıkarabiliriz” diyor.

Teksas’da böyle bir ornithocheirid türünün keşfi Kretase döneminde Kuzey Amerika’da yaşamış pterezor çeşitliliğini farketmemize yol açtı. Aetodactylus ayrıca edentulous yani dişsiz türlerin baskın olduğu Kretase dönemi sonlarındaki pterozor faunasına geçişteki son ornithocheiridsleri temsil ediyor.

Çalışma Journal of Vertebrate Paleontology dergisinin son sayısında yayımlandı.

Çirkin-dişli yeni bir pterozor türü keşfedildi

Dr. Xiaolin Wang liderliğindeki paleontologlar Batı Liaoning, Çin’de Erken Kretase döneminde yaşamış  sivri dişli bir uçan kertenkele türüne ait fosil keşfettiler, dragon benzeri dişlerini, uçma yeteneğini ve avcı özelliğini de göz önüne alarak ona “Avcı Hayalet Ejder” adını verdiler. Guidraco venator ismi Latince ve Çince kelimelerin bir kombinasyonu ve tam olarak  Avcı Hayalet Ejder anlamına geliyor.

Paleontologlar son yıllarda pterozor çeşitliliğini artıran bir çok keşif yapmasına rağmen pterozorların nasıl yaşadığına dair çok az şey biliniyor.Bu pterozor hakkındaki makale, Nisan 2012’de Naturwissenschaften jurnalında yayımlandı.Buluntu, pterozorların dağılımı ve onların kafatası anatomosi hakkındaki bilgilerimize katkı sağlamış oldu.

Çıkarılan fosil, kafatası ve ön boyun kısmından ibaret. Kanat açıklığı yaklaşık 3-4 metreyi buluyor. Fosilden elde edilen bilgiler onun öldüğünde genç bir birey olduğuna işaret ediyor ve muhtemelen etobur bir avcıydı.Kafatası morfolojisi Guidraco venator‘un balık avlamakta usta olduğunu gösteriyor.

Guidraco, nasoantorbital fenestra’ya sahip bu Pterodactyloidea’da görülen bir özellik ancak  diş ve nasoantorbital fenestra yapısına bakarak onun Pteranodontoid Istiodactylidae ve Pteranodontidae’den farklı olduğunu söylemek mümkün.Yine ön ibik pteranodontidlerde de görülen bir özellik ancak Guidraco hepsinden farklı bir ibiğe sahip.

Kafatası morfolojisi Guidraco’nun nadir bir takson olan Ludodactylus‘a yakın olduğunu gösteriyor.Guidraco’nun eşsiz diş yapısı, farklı ibiği, o ve diğer pterozorlar hakkında daha fazla araştırma yapılması gerektiğini düşündürüyor.

Çalışmanın yardımcı yazarı Prof. Alexander Kellner, Guidraco ve benzeri numuneler değerlendirildiğinde Anhangueridae ve Tapejaridae gibi çoğu önemli erken Kretase pterodactyloid dalının Asya kökenli olabileceği hipotezinin yeniden dirildiğini söylüyor.

Beş tonluk tarih öncesi sürüngen gün yüzüne çıkarıldı

Bugüne kadar bilinen en uzun boynuzlu dinozor türüne ait bir fosil, Meksika’da bulundu.
Coahuila bölgesindeki çölde bir süredir çalışmalarda bulunan Utah Üniversitesi bilim insanları, “Coahuilaceratops magnacuerna” (Dev Boynuzlu Boynuzsurat) adı verilen bu hayvanın boynuzlarının 1.2 metreye ulaştığını açıkladı.Hemen yakınında genç bir bireye ait kalıntılar da bulundu.

Bilim insanları boynuzların düşmanlarla dövüşmekten çok çiftleşme yarışmaları için kullanıldığını düşünüyor.Dr Mark Loewen “boynuzlu dinozorlar omurgalı evriminin inanılmaz örneklerinden” diyor.

72 milyon yaşındaki gergedan boyutlu otobur dinozor, Kuzey Amerika’nın batı yakasının pek bilinmeyen kadim zamanlarına ilişkin yeni bilgilere ulaşılmasında faydalı olacak gibi görünüyor. İki boynuzunun yanı sıra, başka hiçbir tür dinozorda görülmeyen yuvarlak hatlı bir ‘burun boynuzu’na sahip olan Dev Boynuzlu Boynuzsurat, özellikle de “Tebeşir Dönemi” olarak bilinen Geç Kretase Dönemi’ni aydınlatmak amacıyla incelenecek.

Bununla birlikte Sahara çölündeki kazılarda yeni bir pterozor türü de bulundu. Alanqa saharica adı verilen pterozor çok az parçalarından biliniyor. Sahara çöl olmadan önce yaşayan bu pterozor yaklaşık altı metre kanat açıklığına sahip. Araştırmanın lideri Nizar Ibrahim “bu tipte bir pterozorun Afrika’da kaydedilen ilk örneği ve Quetzalcoatlus türündeki dev uçan sürüngenlerle akraba”  diyor ve ekliyor “bu pretozorun mızrak şeklindeki dişsiz alt çenesi adeta dev bir heronun gagasını andırıyor” Arkeologlar bölgede bir sürü pterozor fosili olduğunu söylüyorlar.